Οι περισσότερες από τις επιστολές του Μεγάλου Αλεξάνδρου χάθηκαν, αλλά όχι όλες.
Δύο από αυτές είναι οι επιστολές του Μεγάλου Αλεξάνδρου προς τους Χίους (λαό της Χίου), επειδή ήταν χαραγμένες σε μια πέτρινη στήλη στη Χίο, μια κοινή πρακτική στην αρχαία Ελλάδα για τη διατήρηση σημαντικών δημόσιων διαταγμάτων. Οι επιστολές αυτές του Μεγάλου Αλεξάνδρου βρέθηκαν στο χωριό της Χίου Βερβεράτο στα τέλη του 19ου αιώνα, χρονολογείται το 332π.Χ. και εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Χίου, σε περίοπτη θέση ανάμεσα στις επιγραφές του μουσείου.
Την περίοδο εκείνη, συντάραξαν τη Χίο έντονες πολιτικές διαμάχες μεταξύ των φιλικών προς τη Μακεδονία δημοκρατικών και των ολιγαρχικών, που ήταν υποστηρικτές της Περσίας. Το 334 π.χ., όταν ο Αλέξανδρος αναχωρούσε από την Πέλλα για τη μεγάλη του εκστρατεία, την εξουσία στη Χίο κατείχε μια φιλοπερσική ομάδα ολιγαρχικών, που διευκόλυνε την εγκατάσταση στο νησί περσικής φρουράς. Τότε ο Αλέξανδρος αναδείχθηκε ρυθμιστής των πολιτικών πραγμάτων της Χίου.
Η Α΄ επιστολή είναι διάγραμμα, δηλαδή διαταγή, με την οποία ο βασιλεύς απαιτεί την επάνοδο των πολιτικών εξορίστων, αποκαθιστά το δημοκρατικό πολίτευμα και διατάσσει την εκλογή νομοθετών, οι οποίοι θα συντάξουν νέους νόμους και θα διορθώσουν τους παλαιούς. Καθορίζει επίσης τις υποχρεώσεις των Χίων προς τον ίδιο και επιβάλλει την παραμονή μακεδονικής φρουράς στο νησί, όσο είναι αναγκαίο (εικ.1)
Την ίδια χρονιά και αμέσως μετά την προηγούμενη, πρέπει να στάλθηκε η Β΄ επιστολή, που αναφέρεται στις δίκες των φιλοπερσών προδοτών. Και ενώ πρόκειται για επιστολή δημόσιου χαρακτήρα, ο Αλέξανδρος ζητά από τον Δήμο των Χίων να δείξουν επιείκεια σε ένα φίλο του που εκατηγορείτο για φιλοπερσική στάση, προβάλλοντας τη δράση του υπέρ του Δήμου.
Η δεύτερη επιστολή ατυχώς είναι ελλιπής (εικ. 2).
 |
| Εικόνα 2 |
Έκδ. Γ. Ζολώτας, Αθηνά 5 (1893) 7-33. M. N. Tod, Greek Historical Inscriptions, II, Οxford 1948, 192. Α. Heisserer, Alexander the Great and the Greeks. The Epigraphic Evidence, Norman 1980, 79-95 P. J. Rhodes & R. Osborne, Greek Historical Inscriptions. 404-323 B.C., Oxford 2003, 84 Α.
Αρχαίο κείμενο:
ἐ̣π̣ὶ Δεισιθέου πρυτάνεος, παρὰ βασιλέως Ἀλε[ξάνδρ]ου Χίω[ν τῶι]
δήμ̣ωι.
τοὺς φυγάδας τοὺς ἐκ Χίου κατιέναι πάντας, πολίτεομα δʼ [εἶ]-
ναι ἐν Χίωι δῆμον. αἱρεθῆναι δὲ νομογράφους οἵτινες γρά-
ψουσι καὶ διορθώσουσι τοὺς νόμους, ὅπως μηδὲν ἐναντί-[5]
ον ἦι τῆι δημοκρατίαι μηδὲ τῆι τῶν φυγάδων καθόδωι. τὰ δὲ δι-
ορθωθέντα ἢ γραφέντα ἐπαναφέρεσθαι πρὸς Ἀλέξανδρον.
παρέχειν δὲ Χίους τριήρεις εἴκοσι πεπληρωμένας τοῖς αὀ-
τῶν τέλεσιν, ταότας δὲ πλεῖν μέχρι ἂν καὶ τὸ ἄλλο ναο-
τικὸν τὸ τῶν Ἑλλήνων μεθʼ ἡμῶν συμπλῇ. τῶν δὲ προδόντων[10]
τοῖς βαρβάροις τὴν πόλιν ὅσοι μὲν ἂν προεξέλθωσιν φεόγειν
αὀτοὺς ἐξ ἁπασῶν τῶν πόλεων τῶν τῆς εἰρήνης κοινωνου-
σῶν καὶ εἶναι ἀγωγίμους κατὰ τὸ δόγμα τὸ τῶν Ἑλλήνων· ὅσο[ι]
δ᾽ ἂν ἐγκαταλ‹η›φθῶσιν ἐπανάγεσθαι καὶ κρίνεσθαι ἐν τῶι τῶν Ἑλ-
[λ]ήνων συνεδρίωι. ἐὰν δέ τι ἀντιλέγηται τοῖς κατεληλυ-[15]
[θ]όσιν καὶ τοῖς ἐν τῆι πόλει, κρίνεσθαι περὶ τούτο αὀτοὺς πα-
[ρ᾽] ἡμῖν. μέχρι ἂν διαλλαγῶσι Χῖοι, φυλακὴν εἶναι παρ᾽ αὀτοῖς πα‹ρʼ›
Ἀλεξάνδρου τοῦ βασιλέως, ὅση ἂν ἱκανὴ ἦι· τρέφειν δὲ
ταότην Χίους.
 |
| Εικόνα 1 |
Με την επιστολή αυτή ο βασιλιάς διατάζει να αποκατασταθεί η δημοκρατία στην Χίο, να επιστρέψουν οι πολιτικοί εξόριστοι και ταυτόχρονα να ρυθμιστούν οι νέες υποχρεώσεις των Χίων προς τον βασιλιά. Στην άλλη πλευρά ο Μεγας Αλέξανδρος ζητάει από τους Χίους μια χάρη για έναν δικό του φίλο:
Νεοελληνική απόδοση
«Σε πρυτανεία του Δεισίθου, από τον βασιλιά Αλέξανδρο στον δήμο των Χίων.
1. Όλοι όσοι εξορίστηκαν από τη Χίο πρέπει να επιστρέψουν, σημειώστε και το σύνταγμα της Χίου πρέπει να είναι δημοκρατικό.
2. Οι συντάκτες της νομοθεσίας πρέπει να επιλεγούν για να γράψουν και να τροποποιήσουν τους νόμους, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρχει κανένα εμπόδιο για ένα δημοκρατικό σύνταγμα και την επιστροφή των εξόριστων. Οτιδήποτε έχει ήδη τροποποιηθεί ή συνταχθεί πρέπει να παραπεμφθεί στον Αλέξανδρο.
3. Ο λαός της Χίου πρέπει να προμηθεύσει είκοσι τριήρεις, με πληρώματα, με δικά του έξοδα, οι οποίες πρέπει να πλεύσουν για όσο διάστημα η υπόλοιπη ελληνική ναυτική δύναμη μας συνοδεύει στη θάλασσα.
4. Όσον αφορά τους άνδρες που πρόδωσαν την πόλη στους βαρβάρους (Πέρσες), όλοι όσοι διέφυγαν πρέπει να εξοριστούν από όλες τις πόλεις που μοιράζονται την ειρήνη [της Κορίνθου] και να υπόκεινται σε κατάσχεση σύμφωνα με το διάταγμα των Ελλήνων. Όσοι έχουν συλληφθεί πρέπει να επιστρέψουν και να δικαστούν στο Συμβούλιο των Ελλήνων. Σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ εκείνων που έχουν επιστρέψει και εκείνων που βρίσκονται στην πόλη, σε αυτό το θέμα πρέπει να να κριθεί από εμάς.
5. Μέχρι να επιτευχθεί συμφιλίωση μεταξύ του λαού της Χίου, θα έχουν ανάμεσά τους μια φρουρά κατάλληλης δύναμης που θα έχει εγκατασταθεί από τον βασιλιά Αλέξανδρο. Ο λαός της Χίου θα πρέπει να διατηρήσει τη φρουρά.»
Ο Αλέξανδρος εισέβαλε στην Ασία το 334 π.Χ. ως ηγέτης (ηγεμόνας των Ελλήνων) της Κορινθιακής Συμμαχίας, της συμμαχίας όλων των ελληνικών πόλεων, για να πολεμήσει ενάντια στην Περσική Αυτοκρατορία (Αχαιμενιδική Αυτοκρατορία). Ένα από τα άρθρα της Κορινθιακής συνθήκης όριζε ότι οι ελληνικές πόλεις θα παρέμεναν αυτόνομες και ότι τα συντάγματά τους θα παρέμεναν αμετάβλητα.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου